|
กบฏไท่ผิง 太平
ระหว่างกลางศรรตวรรษที่ 19 ภัยพิบัติต่าง ๆ รุมเร้าประเทศจีนอย่างที่
ไม่เคยมีมาก่อน ทั้งความอดอยาก ภัยแล้ง และน้ำท่วม แต่ไม่ได้รับการ
เหลียวแลจากรัฐบาลเลย เพราะรัฐบาลชิงกำลังสารวนกับปัญหาทั้งการ-
พ่ายแพ้สงครามกับต่างชาติ เศรษฐกิจถดถอย การต่อต้านของประชาชน
ผู้ไม่พอใจต่างเมืองต่าง ๆ โดยเฉพาะเมืองทางใต้
กบฏไท่ผิง 太平 นำโดยหงซิ่วฉวน 洪秀全 (1814-1864) ซึ่งเป็นครู
ชนบทและอดีตผู้สอบตกจากการแข่งขันเข้ารับราชการ หงได้ก่อตั้งลัทธ
ิใหม่โดยการนำเอาความเชื่อของข่งจื่อ ผสมผสานกับศาสนาคริสต์นิกาย
โปรเตสแตนท์ เรียกว่าไท่ผิงหรือสันติสุขแห่งสวรรค์ มีผู้เลื่อมใสเข้าร่วม
ในขบวนการของเขาจำนวนมากซึ่งส่วนใหญ่เป็นพวกต่อต้านแมนจู นอก
จากนั้นเขายังเกณฑ์พรรคพวกชาวนา ร่วมมือกับสมาคมลับอื่น ๆ จัดตั้ง
กองกำลังในรูปแบบกองทัพ ปี 1815 หงเริ่มก่อการในเมืองกุ้ยโจว 贵州
และประกาศจัดตั้งประเทศไท่ผิงเทียนกั๊วหรือประเทศสันติสุขแห่งสวรรค
太平天国 โดยมีตัวเขาเป็นกษัตริย์ ประกาศยกเลิกทาส โสเภณี การ-
แต่งงานแบบคลุมถุงชน การสูญฝิ่น ประเพณีการรัดเท้าของสตรี การลง
โทษด้วยการทรมาร การกราบไหว้รูปเคารพ การยึดที่ดินคืนเพื่อให้ชาว-
นายากจนทำกิน การประกาศของไท่ผิงจากทางใต้สะเทือนถึงราชสำนัก
ที่กรุงปักกิ่ง ไท่ผิงกระจายตัวอย่างรวดเร็ว และสามารถเข้ายึดหนานจิง
南京 และเทียนจิง 天津 ซึ่งอยู่ทางเหนือได้สำเร็จ แต่กองทัพไท่ผิงก
็ไม่สามารถสร้างฐานที่มั่นได้ และภายในเองก็เกิดการโกงกินและดำเนิน
แนวทางผิดพลาด ขณะเดียวกัน ทางอังกฤษ ฝรั่งเศส ก็ยินดีที่จะยืนอยู่-
ข้างราชวงศ์ชิงที่อ่อนแอมากกว่าทางไท่ผิง ซึ่งไม่มีความแน่นอน จึงส่ง
กำลังเข้าร่วมกับกองทัพชิงเข้าปราบ หลังจาก 14 ปีผ่านไป ไท่ผิงก็ถึง
กาลอวสานด้วยชีวิตที่สูญเสียไปร่วม 30 ล้านคน
ปรับปรุงความเข้มแข็ง
บทเรียบอันอัปยศจากสงครามฝิ่น สนธิสัญญาต่าง ๆ ที่เสียเปรียบ การ-
ก่อกบฏในที่ต่าง ๆ ทำให้ราชสำนักชิงตระหนักว่าถึงเวลาที่ประเทศจีนจะ
ต้องปรับปรุงสู่ความเข้มแข็งได้แล้ว ปี 1840 มีการกำหนดแนวทางแนว-
คิดสมัยใหม่ การศึกษาวิทยาศาสตร์และภาษาตะวันตก เปิดโรงเรียนพ
ิเศษในเมืองใหญ่ โรงงานผลิตอาวุธ อู่ต่อเรือ โรงงานต่าง ๆ ถูกสร้างขึ้น
ตามรูปแบบตะวันตก การปฏิบัติพิธีทางการฑูตแบบตะวันตกถูกนำมาใช้
รัฐบาลส่งนักศึกษาไปศึกษาในต่างประเทศด้วยความหวังว่าจะนำวิทยา-
การสมัยใหม่มาปรับปรุงประเทศ
ความพยายามปฏิรูปประเทศสู่ความเข้มแข็งนำโดยผู้ซึ่งมีบทบาทในการ
ปราบกบฏไท่ผิงคือหลีหงจาง 李鸿章(1823-1901) กับจั่วจงถาง 左中
堂(1812-1885) ซึ่งรับราชการในราชสำนักได้รับผิดชอบในการพัฒนา
อุตสาหกรรม การสื่อสารคมนาคม และการปรับปรุงกองทัพ ความเคลื่อน
ไหวในการปฏิรูปนี้ ถึงจะได้รับการเห็นชอบจากผู้นำก็ตาม แต่ไม่อาจที่
จะเป็นที่ยอมรับในสถาบันการเมือง ทฤษฏีทางสังคม จุดอ่อนอันนี้ที่ทำ
ให้ความเคลื่อนไหวที่จะปฏิรูปล้มเหลว สถานะการณ์ในประเทศจีนขณะ
นั้นไม่เอื้อที่จะปฏิรูปสู่ความทันสมัย เนื่องจากฝ่ายปกครองเองก็ยังยึด
ติดกับลัทธิข่งจื่อแนวใหม่ สำหรับสังคมจีนก็กำลังสับสนกับเหตุการณ์
ไท่ผิงและเหตุการณ์ลุกฮือในที่ต่าง ๆ และที่สำคัญคือการรุกรานของ
ชาวต่างชาติอย่างต่อเนื่องยังคงทำให้ชาวจีนไม่ไว้วางใจ
ในขณะนั้น ประเทศทางตะวันตกเข้าสู่ยุคล่าอาณานิคม ฝรั่งเศสยึดเอา
เวียตนามใต้ จากนั้้นหลังจากจีนพ่ายแพ้สงครามแก่ฝรั่งเศสในปี 1884-
1885 จึงต้องยกเอาอันหนานหรือเวียตนามเหนือให้กับฝรั่งเศส อังกฤษ
เข้าครอบครองพม่า รัสเซียหลังจากยึดที่ลุ่มไฮหลงเจียงไปแล้วก็เข้ายึด
ซินเจียง 新疆 ญี่ปุ่นเองก็เข้ายึดครองไต้หวันหลังจากที่จีนพ่ายแพ้สง-
ครามทางทะเลกับญี่ปุ่น และญี่ปุ่นยังถือโอกาสเข้ายึดครองเกาหลีและ
แมนจู ในปี 1898 อังกฤษได้ขอเช่าเกาะฮ่องกง 99 ปีจากจีน ประเทศตะ
วันตกที่เหลืออย่างเยอรมัน ฝรั่งเศส เบลเยี่ยมต่างได้ครอบครองพื้นที่ใน
สิทธิสภาพนอกอาณาเขต เท่ากับว่าประเทศจีนถูกแบบแยกโดยที่รัฐบาล
ชิงอ่อนแอเกินที่จะทำอะไร
|
