แผนที่อาณาจักรหมิง

ประวัติศาสตร์จีนยุคจักรพรรดิ-การรุกรานจากมองโกล

 ยุคราชวงศ์หยวน 元朝 (ค.ศ. 1279-1368)
ในตอนกลางศรรตวรรษที่ 13 มองโกลได้เข้ายึดครองตอนเหนือของจีน
เกาหลี และกลุ่มประเทศมุสลิมในเอเชียกลาง  รวมถึงเข้าไปตียุโรปถึง
สองครั้ง ตอนหลังกุบไลข่าย (ค.ศ. 1215-1294) หลานของเจงกิสข่าย
(ค.ศ. 1167-1227) ได้เข้ารุกรานอาณาจักรซ่งใต้ และได้สถาปนาราช-
วงศ์หยวน ซึ่งเป็นราชวงศ์แรกที่เป็นชนต่างเผ่าที่ไม่ใช่คนจีนฮั่น

ถึงแม้ชาวมองโกลจะปกครองประเทศจีน ด้วยระบบการปกครองของจีน
เอง แต่ชาวจีนฮั่นเองก็รับรู้ถึงความไม่ยุติธรรมหรือเสมอภาคในด้านทาง
สังคมและการเมือง ตำแหน่งสำคัญต่าง ๆ ในส่วนกลางและภูมิภาคจะถูก
ผูกขาดโดยชาวมองโกล และก็จ้างชาวต่างชาติ เช่นชาวเอเชียกลาง ตะ-
วันออกกลางหรือแม้แต่ชาวยุโรป มาทำหน้าที่ในตำแหน่งที่หาชาวมอง-
โกลมาทำไม่ได้ ในทางกลับกัน ก็จ้างชาวจีนเข้าทำหน้าที่ในดินแดนที่ไม่
ใช่แผ่นดินจีน

ในช่วงที่หยวนปกครองประเทศจีนนั้น ในด้านวัฒนะธรรมมีการพัฒนาจาก
การผสมผสานของวัฒนะที่แตกต่างกัน การพัฒนาด้านการแสดง การประ
พันธ์  และด้านการเขียนหนังสือที่ได้พัฒนาสู่ระดับชาวบ้านทั่วไปอย่าง
กว้างขวาง การติดต่อสัมพันธ์กับเอเชียตะวันตก  ยุโรปเพื่อแลกเปลี่ยน
วัฒนะธรรม  เครื่องดนตรีตะวันตกถูกนำมาใช้ในศิลปะการแสดงของจีน
ศาสนาต่าง ๆ เข้าสู่ประเทศจีนและเปลี่ยนแปลงศาสนาของชาวจีนจำนวน
มาก เช่นอิสลามซึ่งแพร่หลายอย่างมากในหมู่ชาวจีนทางตะวันตก โรมัน
คาธอลิค เนสโตเนียน เต๋า ลามะ(พุทธแบบธิเบต)  อย่างไรก็ตาม ลัทธิ
ข่งจื่อและระเบียบการสอบเข้ารับราชการ  ก็ถูกฟื้นฟูนำมาใช้ใหม่ด้วย-
ความหวังว่าจะสามารถรักษาความเป็นระเบียบในสังคมชาวฮั่นได้

ความก้าวหน้าทางวิทยาการนั้น มีการบันทึกการเดินทาง  การทำแผนที่
การศึกษาทางภูมิศาสตร์ และวิทยาศาสตร์ สิ่งประดิษฐ์ของชาวจีนเ่ช่น
ระบบการพิมพ์  การทำเครื่องปั้นดินเผา การเล่นไฟ่ การแพทย์ วรรณ-
กรรมเป็นต้น ถูกนำไปเผยแพร่ในยุโรป ขณะเดียวกันก็นำเอาวิทยาการ
จากยุโรปกลับสู่ประเทศจีน เช่น การเป่าแก้ว ซึ่งเป็นที่นิยมอย่างมาใน
เวลาต่อมา มีการบันทึกการเดินทางโดยชาวตะวันตกเป็นครั้งแรก  และ
นักเดินทางที่เป็นที่รุ้จักรมากที่สุดคือ มาร์โค โปโร (Marco Polo) ซึ่งบัน
ทึกการเดินทางสู่แคมบาลัค(Cambaluc)หรือกรุงปักกิ่งในปัจจุบัน เมือง-
หลวงของท่านข่านผู้ยิ่งใหญ่  ซึ่งทำให้ชาวยุโรปประหลาดใจและทึ่งต่อ
ชีวิตความเป็นอยู่ของที่นั่น

ชาวมองโกลได้ขยายส่วนงานสาธารณูปโภค เช่นถนน การคมนาคมทาง
น้ำ ถูกปรับปรุงให้ดีขึ้น  ยุ้งฉางถูกสร้างขึ้นทั่งอาณาจักรเพื่อป้องกันการ
ขาดแคลนอาหาร  พระราชวังในกรุงปักกิ่งถูกสร้างใหม่ โดยมีการสร้าง
สระน้ำ สวนหย่อม เนินเขาภายในวังด้วย ในยุคของหยวนนั้น กรุงปักกิ่ง
เป็นศูนย์กลางของการคมนาคมทางน้ำ เนื่องจากคลองขุดทุกสายจะมา
บรรจบที่นี่ จากความรุ่งเรืองของกรุงปักกิ่ง ทำให้ต่างชาติมุ่งหน้าสู่จีน ทั้ง
ทางบกและทางทะเล

 ยุคราชวงศ์หมิง 明朝 (ค.ศ. 1368-1644)
ภายใต้การปกครองของราชวงศ์หยวน  นอกจากภัยพิบัติทางธรรมชาติ
แล้ว ยังมีการลุกฮือขึ้นต่อสู้ของชาวนาหลายต่อหลายครั้งซึ่งนำสู่การล่ม
สลายของราชวงศ์หยวน ราชหมิงต่อตั้งขึ้นมาภายในการนำของจูหยวน-
จาง 朱元章 ซึ่งเป็นชาวนาและอดีตนักบวชในศาสนาพุทธได้ผันตนเอง
เป็นหัวหน้ากองกำลังต่อต้าน  ราชวงศ์หมิงมีเมืองหลวงอยู่ที่หนานจิง ม
ีเรืองอำนาจสูงสุดในช่วงต้นของศรรตวรรษที่ 15 ขยายอาณาจักรสู่ตอน
เหนือของเวียตนาม และยึดประเทศมองโกลเลียคืน  ในด้านทะเลนั้น มี
การส่งกองเรือสู่ทะเลจีน มหาสมุทรอินเดีย แล่นไปจึงถึงชายฝั่งตะวัน-
ออกของทวีปอัฟริกาซึ่งนำกองเรือโดยเจิ้งเหอ 郑和 ประเทศต่าง ๆทาง
ชายฝั่งในเอเชีย ต่างส่งตัวแทนพร้อมเครื่องราชบรรณาการกับกับจักร-
พรรดิจีน  สำหรับในประเทศนั้น คลองขุดได้ขยายไปไกลสุดเพื่อใช้ใน
ทางการค้า

การใช้จ่ายทางนาวีได้หยุดลงทันที่ การเดินทางเที่ยวสุดท้ายในปี 1433
นักประวัติศาสตร์ให้ข้อสังเกตุว่า เหตุผลน่ามาจากการใช้จ่ายจำนวนมหา
ศาลในการต่อสู้กับมองโกล การคัดค้านในราชสำนัก การสงครามอันยาว
นานกับมองโกล  การรุกรานหัวเมืองชายฝั่งจากญี่ปุ่นล้วนเป็นเหตุทำให้
ราชวงศ์หมิงอ่อนแอ  จนถึงเวลาสุกงอม ราชวงศ์หมิงก็ถูกยึดครองโดย
ชาวต่างเผ่าคือชาวแมนจูเลียในปี 1644   และสถาปนาเป็นราชวงศ์ชิง
清朝

  ยุคราชวงศ์ชิง 清朝 (ค.ศ. 1644-1911)
ถึงแม้ชาวแมนจู 满洲人 จะไม่ใช่ชาวฮั่น และถูกต่อต้านอย่างรุนแรง
โดยเฉพาะจากชาวจีนทางใต้ แต่ชาวแมนจูก็ได้ศึกษาและเข้าใจวัฒนะ-
ธรรมของชาวจีนอย่างดี มีการนำเอาลัทธิข่งจื่อและพิธีการเซ่นไหว้บรรพ
บุรษมาใช้ ในด้านการปกครองยังคงระบบเดิมของราชวงศ์หมิง และราช
วงศ์ก่อน ๆ มาใช้   ระบบการสอบคัดเลือกเข้ารับราชการก็ยังคงใช้อยู่
และชาวจีนก็ได้เข้ารับราชการในระดับสูง ยกเว้นตำแหน่งทางทหาร ลัทธ
ิข่งจื่อแนวใหม่ที่สอนให้เชื่อฟังโดยไม่มีปากมีเสียง ได้เสริมความมั่นคง
ของรัฐ  การฟื้นฟูวรรณกรรมโบราณได้รับการสนับสนุนจากจักรพรรดิ
แมนจู

ความไม่ไว้วางใจกันเป็นไปอย่างกว้างขวาง  ชาวแมนจูกลัวถูกชาวฮั่น-
กลืนจึงห้ามชาวฮั่นอพยพเข้าไปในเขตแมนจูเรีีย และชาวแมนจูก็ถูกห้าม
เกี่ยวข้องกับการค้าและฝีมือแรงงาน การแต่งงานระหว่างสองชนเผ่าเป็น
สิ่งต้องห้าม  สำหรับตำแหน่งทางราชการหลาย ๆ ตำแหน่งต้องแต่งตั้งคู่
กันทั้งคนของแมนจูและคนจีนฮั่น คือคนจีนฮั่นสำหรับทำหน้าที่ขณะที่คน
แมนจูมาสอดส่องความจงรักภักดีต่อราชวงศ์ชิง

ราชวงศ์ชิงได้ป้องกันตนเองจากการถูกต่อต้านจากภายในและการรุกราน
จากภายนอก หลังจากที่จัดการภายในเรียบร้อยแล้ว แมนจูก็สามารถเข้า
ยึดครองมองโกลเลียนอกในศรรตวรรษที่ 17  และในศรรตวรรษที่ 18
สามารถควบคุมเอเชียตอนกลาง จรดเทือกเขาปาเมอร์      (Pamir
Moutains) และก่อตั้งรัฐกันชนที่ซีจ้าง 西藏 (ธิเบต) ไต้หวันซึ่งเป็นดิน
แดนที่ต่อต้านแมนจูก็ถูกรวมเข้าเป็นแห่งสุดท้าย ทำให้อาณาจักรภายใต้
การปกครองของแมนจูกว้างใหญ่ที่สุดเท่าที่เคยมีมา

ภัยคุกคามของจีนไม่ได้มาจากแผ่นดินเหมือนในอดีต   แต่กลับมาจาก
ทางทะเล  โดยเริ่มจากฝั่งทะเลทางใต้ เมื่อพ่อค้าชาวตะวันตก นักเผย-
แพร่ศาสนา ทหารรับจ้างจำนวนมากเข้าสู่แผ่นดินชิง ในศรรตวรรษที่ 16
ราชวงศ์ชิงไม่สามารถที่ประเมินสถานการณ์ได้อย่างถูกต้อง ต่อการท้า-
ทาย ทำให้นำไปสู่การล่มสลายของราชวงศ์ชิงในที่สุด